می گیلان

تاریخ, موسیقی, فرهنگ, جغرافی, زبان, شعر و مسایل روزمره گیلان

خطی برای گیلکی

Posted by صابر در اوت 17, 2009

نوع نوشتنی که تا بحال بنده برای گیلکی دیده ام، استفاده از خط عربی/ فارسی با اضافه کردن علایمی مانند ˇ هفت کوچک است.

گیلکی زبانی هست که ریشه در زبان پهلوی دارد. زبان پهلوی ریشه بیشتر زبان ها از هند تا انگلستان و فرانسه است. می توان مثال های زیادی در این زمینه زد

مثلا واژه ماه آن طور که استاد فریدون جنیدی در کتاب نامه پهلوانی بدان اشاره کرده معادل این هاست:

اوستائی                       ماونگه                        mâvangh

تالشی                          ماونگه                        mâvangh

پهلوی                         ماه                               mâh

کوردی                       مانگ                            mâng

گیلکی                        منگ                             mang

تبری                          منگ                            mang

انگلیسی                    مون                             moon

یزدی                         ما                               ma

کرمانی                     ما                                 ma

یا اینکه عدد 10 در زبان های مختلف به این صورت است

سانسکریت                دش                             dasha

اوستا                       دس                            dasa

فارسی باستان            دث                              datha

ارمنی                      داس                             dâs

پشتو                        لس                             las

هندو                       داس                             dâs

فرانسه                    دیز                                 diz

یا نژاد گل می گوید «ما مِر» و نژاد گیلک می گوید «می مار»

یا فرانسوی می گوید «مون فرر» و گیلکان و مازندرانی ها می گویند «می برر»

خب من با این تصورات به دنبال این زبان رفتم تا ببینم آیا با آن می توان گیلکی را به خوبی نوشت و مهمتر از آن به خوبی خواند یا نه

نتیجه این شد که این زبان هم همانند زبان عربی که در ایران نوشته می شود از اعراب کلمات استفاده نمی شود. و حروف مناسب جهت نوشتن گیلکی را ندارد.

در پائین جدولی از حروف پهولی را می توانید ببینید ک معادل عربی/فارسی آن نیز روبروی آن نوشته شده است.

حروف زبان پهلوی که ریشه زبان هایی چون گیلکی و فارسی و انگلیسی است

چیزی که من در آخر تحقیقات خود در این زمینه دریافتم آن بود که نه عربی و نه پهلوی توانایی نوشن گیلکی درست به همان صورتی که تلفظ میشود را ندارند. از نظر بنده که رشته کاری من هم هیچ ربطی به زبان و هنرو ادبیات ندارد و فقط صرفا گیلکی و فارسی و تا حدودی انگلیسی می دانم تا حرف بزنم، گیلکی را بخوبی می توان به روش فونتیک نوشت. و به راحتی می توان خواند.

البته فونتیک نوشتن، خواندن را تا حدی راحت می کند، همچنین می توان اصل نوشته را با فونتیک با همان صدا ها نوشت. ولی فونتیک هم در وب گرفتاری های خودش را دارد. برای مثال بر روی کی بورد حرف â را شما نمی بینید. برای وارد کردن این در وب تنها راهی که به ذهن من می رسد این است که یک جا این حرف ها که بر روی کی بورد نیستند را کپی کرده مثلا در یک فایل متنی و هر گاه خواستید بنویسید از آن ها نسخه برداری کنید. در خارج از وب اما این مشکل وجود ندارد. راه های زیادی برای فونتیک نوشتن تحت سیستم عامل ها وجود دارد. مثلا ساخت فونت گیلکی که نمونه وار بجای حرف A در آن â گذاشته شده باشد. یا نر افزاری مخصوص نوشتن به گیلکی.

با این توصیف می توان جدولی را براین اساس طراحی نمود

a                                              َ

â                                             آ

b                                            ب

ç                                           چ

e                                            ِ کوتاه مانند تلفظ   ِ در واژه چشم

ê                                             ِ بلند مثل تلفظ ی در واژه پیدا

i                                            ای کوتاه مانند تلفظ ای در واژه قیف

î                                            ای بلند مانند ای در کرمانی

j                                            ج

k                                          ک

l                                            ل

m                                          م

f                                           ف

g                                          گ

h                                          ه

d                                          د

n                                          ن

o                                           ُ کوتاه مانند ُ در واژه کجا

ô                                           ُ بلند مانند ُ در واژه اوژن یا شیر اوژن

p                                          پ

r                                           ر

s                                          س

š                                          ش

t                                          ت بین زبان و دندان های بالا

u                                        او کوتاه مانند او در واژه کوچه

û                                        او ی بلند مانند او در کوی

v                                        و از بین دندان های بالا و لب پائین

w                                       و از بین دو لب

x                                       خ

y                                      ی مثل تلفظ ی در واژه ی یزدان

z                                       ز

Σ                                      ژ

δ                                      غ

q                                      ق

خب، این جدول را من از ترکیب نوشتن فونتیک های چند کتاب به این چیدمان در آوردم. قطعا این نوع نوشتن دارای اشکالاتی هست که به ذهن من نمی رسد، ولی بزرگترین اشکالی که به زهن من می رسد این است که در این کشور این حروف عمومیت ندارد. شاید کودکی که فقط سواد دبستانی دارد و می خواهد یک متن گیلکی(من اصولا آدم رویا پردازی هستم، می دانم همچین کودکی در گیلان یافت نمی شود) بخواند یا اصلا یک آدم سن و سال دار که حروف انگلیسی را نمی داند، در خواندن این فونتیک مشکل پیدا خواهد کرد. به هر حال باید همه جوانب را سنجید. با همه این ها شاید نوشتن یک همچین مطلبی از سوی من که هیچ دانشی در زمینه ادبیات ندارم، کار جالبی نبوده باشد، شاید هم از نظر زبان شناسان کار من خنده دار جلوه کند، ولی به هر حال دیدم کسی پیشنهادی نمی دهد، خودم دست به کار شدم. منتظر نظرات شما هستم.

3 پاسخ to “خطی برای گیلکی”

  1. امین said

    سلام رفیق، خوشحالم که گیلکی نیویشتارئبه تلاش کأدری. مو نی ای بحثه خیلی زمت پیش بؤدم که تینی ای آدرسه مئن بینی:
    http://guilanian.blogspot.com/2007/03/3.html

    مو ای بحثˇ مئن پور تجروبه دأنم ؤ گیلکی ویکیپدیا http://www.glk.wikipedia.com مئن اول سرˇ جی نیویشته درم. اؤره نی پور تجروبه دأنم.
    امما وا تی خدمت عرض بوکونم که به نظر مو بهترین خط، گیلکی زوانئبه «اوستایی» ایسسه که تینی اطلاعاتی اونˇ جی، ائره در بأری:
    http://glk.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%87

    http://en.wikipedia.org/wiki/Avestan_alphabet

    ولی چیزی که وا امه در نظر بگیریم اینه که جامعأ وا نیگا بوکونیم و مردومه شرایطم نی بینیم. مو با همه ای بحثؤن به نتیجه برسئم که گیله وا پیشنهادی نیویشتار گیلکی زوانˇ واسی خوجیر گزینه ایسسه ؤ فعلاً وا به او قناعت گودن تا ایبچی گیلکی نثر پا بگیری تا بینیم بعد چی تینیم بوکونیم.

    • guilere said

      اوستایی یه ننم. ولی من لینک اول دورون بوشوم. بیدم عربیه نتنم راحت بخنم. خایلی موشکل بود. لاتین بازیم بیختر بو. ولی ا لاتینی کی من ایه بنم تقریبا ایستاندارده و دیگر ان کی کامل تره. اوستایی کی من بیدم پهلوی یه مَنه ولی پهلوی جی کاملتره. من پهلوی سر تست بوکودم بیدم عربی مانستن نشه راحت اونو خادان تومامن عربی مانستن با اونه خادَن. می نظر بخیی لاتین بیخترین گزینه ای ایسه کی امَن تنیم جوره کونیم. ولی فهلا همه کس اونه استفاده نوکونیدی. به هَ خاطر فعلا ا عربی جه تنیم کنار بئیم تا به قول شومه گیلکی نیویسی رواج پیدا بوکونه یو موتخصصن انه ره فکری بوکونید.

  2. ورگ said

    دوست عزیز، ما مدت‌ها پیش در نشریه دانشجویی نیناکی و بعدتر زیته چنین تلاشی کردیم ولی بعدها از این کار به دلایل بسیار زیاد منصرف شدیم.
    یکی از مهم‌ترین این دلایل این است که همین‌طوری مردم از این زبان و خواندن و نوشتنش گریزانند و روبه‌رو شدن ایشان با خطی جدید این مسأله را تشدید خواهد کرد.
    دوم این‌که رسم‌الخط فعلی در ذهن دیداری و حافظه‌ی تاریخی گیلکان نقش پررنگی دارد و نمی‌توان و نباید به راحتی آن را بر هم زد.
    و سوم این‌:ه خط اصولا قرارادادی‌ست و خاصیت صلب و استاتیک دارد، بنابریان نباید از آن انتظار داشت که همانند الفبای فونوتیک عمل کرده و دقیقا نشان‌دهنده‌ی تلفظ باشد. چون به هر حال بر اثر مرور زمان، زبان و نحوه تلفظ تغییر می‌کند و خط همان طور باقی می‌ماند و این ایجاد تفاوت می‌کند و نمی‌توان دائم خط را تغییر داد.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

 
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: