می گیلان

تاریخ, موسیقی, فرهنگ, جغرافی, زبان, شعر و مسایل روزمره گیلان

تاریخ گیلان – بخش 5 – تمدن مارلیک

Posted by صابر در اوت 20, 2009

از چند دهه پیش که حفاری های باستان شناسی در اطراف رودبار انجام گرفته در مناطقی مانند جوبن، کلورز، شمام، شهران، حلیمه جان، استلخ جان، رستم آباد، رحمت آباد و آمارلو، باستان شناسان به گنجینه های فراوان و بسیار ارزنده ای دست یافته اند. آثار یافته شده در رودبار دربرگیرنده ابزار ها و وسایل مختلف، ظروف سفالین منقوش و متنوع، ظروف مفرغی، مجسمه های گوناگون حیوانات و انسان ها، سلاح های مختلف، اشیای زینتی از طلا و نقره، سنگ های گرانبها و … هستند. از دوره ی پیش از تاریخ (هزاره ی دم پیش از میلاد) تا دوره ی ساسانی قدمت دارند، در این میان گنجینه مارلیک از شهرت و اعتبار زیادی برخوردار است.

تپه باستانی مارلیک در دره ی گوهر رود از شاخه سپید رود و در روستای نصفی از نواحی رحمت آباد شهرستان رودبار قرار دارد، این تپه در سال های 1340 و 1341 خورشیدی، با همکاری موسسه ی باستان شناسی کشور، به ریاست دکتر نگهبان به روش علمی مورد کاوش قرار گرفت. به دنبال آن، تپه ی مارلیک که گنجینه ی ارزنده ای از هنر و تمدن بشری را در طول سده ها در خود پنهان کرده بود، توجه باستان شناسان و پژوهشگران جهان را به سوی خود جلب نمو. در این محل، گنجینه های گرانبهایی چه از نظر کمیت و چه از نظر کیفیت پیدا شده که همانند آن کمتر دیده شده. کشف آن مقدار آثار نفیس و متنوع در چنان مدت کوتاهی، در جهان باستان شناسی بی سابقه بود. از آثار مدفون در این تپه و شاهکار های هنر ی کشف شده در آن معلوم شد که تپه ی مارلیک به احتمال زیاد آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگانی بوده که در نواحی جنوبی گیلان سکونت و فرمانروایی داشته و مردگان خود را بنابر آئین و سنن باستانی گیلان به همراه اشیا و آثار قیمتی دفن می کردند.

در تپه مارلیک آثار فراوانی از اشیای سفالی و مفرغی و حتی طلایی به دست آمده که در میان آن ها، تعداد قابل توجهی جام های طلا، نقره، موزائیک، چینی و بدل چینی وجود دارد. این جام ها که درنهایت استادی و مهارت ساخته و پرداخته شده اند، معرف ذوق و استعداد و نبوغ هنری بسیار درخشان هنرمندان آن عضر گیلان به شمار می روند. میان این جام ها، نمونه هایی وجود دارند که بی همتاست و در هیچ یک از حفاری های جهان به مانند آن ها پیدا نشده.از جمله ی آن ها جامی است که به جام مارلیک معروف گشته.

جام ارزشمند و باستانی مارلیکجام ارزشمند و باستانی مارلیک

این جام از زر ناب ساخته و پرداخته شده است. در کف این جام، گل تزئینی زیبایی نقش شده است و در میان گل، نقش «خورشیدی» دیده می شود که شعاع های خود را به طور منظم در هر سو می پراکند. دور اشعه ی خورشید برگ های درخت زندگی به شکل هندسی و منظرم نمایش داده شده است. از این نقش به خوبی می توان دریافت که «در آن دوران، ساکنان گیلان اهمیت زیادی برای خورشید قائل بوده اند و آن را منبع نور و هستی و نشانه خیر ونیکی می دانستند.» برای آگاهی بیشتر به کتاب مارلیک از دکتر عزت الله نگهبان مراجعه کنید. دکتر نگهبان در باره سازندگان تمدن مارلیک نوشته است:

«در ضمن حفاری هیچ گونه آثار نوشته و خط، به جز دو عدد مهر و استوانه ی شکسته که بر روی هر کدام چند حرف باقی مانده بود به دست نیامد. به نظر می رسد که اقوام مارلیک یکی از گروه های اولیه هندوایرانی(آریایی) که بعد ها در مدارک تاریخی از آن ها با نام مارد ها یا آمارد ها ذکری آمده است، باشند. این اقوام به نظر می رسد در نیمه ی دوم هزاره ی دوم پیش از میلاد به ارتفاعات دامنه های شمالی البرز در حوزه ی جنوبی وارد شده و در مناطق کوهستانی مستقر گردیدند. این اقوام حکومت مقتدر و پیشرفته ی را از نظر هنر و صنایع تشکیل داده و از تپه ی مارلیک به عنوان محل آرامگاه سلاطین خود، از قرن چهاردهم تا قرن دهم پیش از میلاد استفاده می نمودند. بنا بر آثار و شواهد و اشیای مکشوفه در این تپه، هنرمندان و صنعتگران مارلیک به تجربیات و اطلاعاتی صنعتی وهنری موجود در دنیای باستان کاملا آگاهی داشته و با استعداد و خلاقیت ذاتی خود مکتب هنری ارزنده ای را در این منطقه از گیلان به وجود آوردند. این مکتب هنری و صنعتی پیشرفته برای مدت ها در این منطقه و نواحی اطراف باقی مانده و در آثار باستانی اقوامی مانند آشوری ها، اورارتویی ها، کیمریه و سکاها مشاهده می شود. این سبک و شیوه هنری نفوذ آن بر روی هنر و صنایع دوران های ماد و هخامنشی کاملا مشهود است.» (دکتر نگهبان 1376. ص 453)

از مطالعه کاوش های باستان شناسی در تپه مارلیک و سایر تپه های باستانی دره ی گوهر رود این نتیجه به دست آمده است که اقوام ساکن در ناحیه مارلیک، حدود 200 سال در این نواحی سکونت داشته اند و از نظر ذوق و استعداد و هنر زیبایی شناسی از بیشتر اقوام فلات ایران و خاور میانه پیش بوده و بر آنان برتری داشته اند. آن چه در هزاران سال قبل هنرمندان گیلان زمین ساخته اند، از آثار قبل از آنان و نیز آثار هم زمان و از اکثر آثار پس از آنان دارای زیبایی و کمال بیشتری بوده است. حتی در دوره های بعد هم کم تر آثاری به گرد زیبایی آثار مارلیک هم نمی رسید. به نظر می رسد با از بین رفتن هنرمندان مارلیک علم و هنر آنان نیز از بین رفته و این می تواند آن معنی را داشته باشد که آنان علوم خود را همچون رازی در بین خود حفظ می کردند.

دراین باره که دکتر نگهبان گفتند آمارد ها می توانند همان مارلیک ها باشند، تردید زیادی می توان به خرج داد زیرا که در اکثر منابع تاریخی آمارد ها پیش از ورود آریاویان در این جا سکونت داشتند.

برای دیدن مجموعه عکس های مارلیک می توانید به این صفحه مراجعه کنید.

یک پاسخ to “تاریخ گیلان – بخش 5 – تمدن مارلیک”

  1. گیلان said

    از کی تا حالا تمدن های دیلمان و مارلیک و املش جدا از هم حساب میشن؟!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

 
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: