می گیلان

تاریخ, موسیقی, فرهنگ, جغرافی, زبان, شعر و مسایل روزمره گیلان

کوشیار گیلانی

Posted by صابر در نوامبر 8, 2009

کیا ابوالحسن کوشیار بن لبّان باشهری گیلانی (حدود ۹۴۰-۱۰۱۰ میلادی / ۳۳۰-۴۰۰ هجری) نام دانشمند ریاضی‌دان و ستاره‌شناس گیلانی است که در پایان قرن چهارم و ابتدای قرن پنجم هجری می‌زیست. وی هم‌چنین طراح ابزارهای اخترشناسی بود. کوشیار گیلانی نقشی مهم در تاریخ ریاضیات داشته و کاربرد تابع تانژانت، شرح کامل دستگاه موضعی شصتگانی و نوشتن عددهای درست و کسری برای نخستین بار، از کارهای اوست.

وی اخترشناس وشمگیر و قابوس بن وشمگیر بود.

پیشینه و کارها

وی از مردمان گیلان و هم‌روزگار و هم‌نشین ابوریحان بیرونی بود. سعدی در باب چهارم بوستان او را دانای گردن‌فراز خوانده‌است. لقب کیا که در نام او به‌کار رفته در روزگار پیشین در گیلان نه تنها برای سیاست‌مردان بل‌که برای دانشمندان بزرگ نیز به‌کار می‌رفت.

نام کوشیار گیلانی در موارد متعددی در متنهای ادبی، تاریخی و علمی فارسی نیز دیده می‌شود.

کتاب مهم کوشیار در حساب، به نام «اصول حساب هندی» به زبان‌های گوناگون ترجمه شده‌است. نوشتار اخترشناسی او به نام «زیج جامع» از نوشته‌های بسیار نامدار اوست. وی در این کتاب طول اوج خورشید و جدول مختصات ستارگان ثابت را محاسبه کرده‌است. از دیگر آثار برجسته او رساله‌هایش در ستاره‌شناسی و اسطرلاب است. کوشیار در ابداع شکل مغنی (قضیه‏ی سینوس‌ها) سهیم بوده و بنا به گفته بیرونی نام شکل مغنی را او برای این قضیه اختیار کرده‌است.

کوشیار گیلانی از نخستین کسانی بود که تابع ظل (تانژانت) را به‌کار برد. کوشیار دانش مثلثات را که از سوی بوزجانی و بتانی پایه‏ریزی شده بود گسترش داد و جدول‌های مثلثاتی آنان را تکمیل کرد.

آثار

همه آثاری که از این دانشمند به جا مانده، به زبان علمی آن دوران در شرق یعنی زبان عربی است البته بخشی از آثار او در گذشته‌های دور به فارسی ترجمه شده و دست‌نویس‌های آن موجود است.

  • «اصول حساب الهند»، به زبان عربی

  • «زیج جامع»، در اخترشناسی

  • «زیج بالغ»، در اخترشناسی

  • «مجمل الاصول فی احکام النجوم»، به نام «المدخل فی صناعة احکام النجوم» یا «اربع مقالات»

  • «کتاب الاسطرلاب و کیفیة عمله و اعتباره علی التمام و الکمال»

  • «رساله فی الابعاد و الاجرام».

  • کتاب الاسطرلاب

  • تجرید اصول ترکیب الجیوب

  • احکام سهمیات

  • لامع فی امثلة الزیج الجامع

منبع: http://fa.wikipedia.org/wiki/کوشیار_گیلانی

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

 
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: